Ogród Puławski


Idź do treści

Zabytkowe Budowle

Pałac Książąt Czartoryskich

Budowa pałacu rozpoczęła się w 1671 roku. Renesansowy Zamek Lubomirskich projektu Tylmana z Gameren stanął na krawędzi wzniesienia co stwarzało doskonałe warunki obserwacyjne i obronne. W 1706 roku w czasie trwania wojny północnej wojska szwedzkie spaliły pałac i zniszczyły jego otoczenie. Odbudowę pałacu rozpoczęła Elżbieta c. St. Lubomirskiego, a kontynuowała jej córka Maria Zofia Czartoryska, która wraz z mężem Augustem upiększała rezydencję na styl francuski. Pracami restauracyjnymi kierował początkowo Franz Meyer, a następnie aż do ich ukończenia w 1736 roku architekt F. S. Deybel. W 1785 roku, w czasie władaniaAdama Kazimierza i Izabelli Czartoryskich, ponownie podjęto prace przy ozdabianiu pałacu i parku pod kierownictwem Joachima Hempla. Po zniszczeniach dokonanych przez oddziały kozackie, Czartoryscy rozpoczęli w 1796 roku restaurację rezydencji w kierunku klasycystycznym. Po przeprowadzonej przez cara Mikołaja I w 1838 roku lustracji skonfiskowanej rezydencji, przystąpiono do przebudowy pałacu (1840-43) pod kierunkiem architekta Józefa Góreckiego. Dobudowano dwa dodatkowe pawilony, uzyskując plan podkowy. Skuto wtedy wiekszość polskich napisów i wmurowanych pamiątek. W 1858 roku, w wyniku pożaru mocno ucierpiał budynek pałacu, szczególnie centralna część. Prace projektowe przy odbudowie i kolejnej już przebudowie pałacu zostały powierzone Julianowi Ankiewiczowi. Wówczas został ukształtowany obecny wygląd pałacu. W czasie I wojny światowej miały miejsce liczne grabieże pałacu dokonane przez wojska przechodzące przez Puławy. W 1920 roku umieszczony został tutaj sztab Marszałka Józefa Piłsudskiego. W 1944 r. uciekający Niemcy podpalili pałac. Po wojnie szybko przystąpiono do renowacji obiektu. Do dzis zarządza nim Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa.
W części środkowej pałacu zachowana barokowa sień, na I piętrze - sale: kamienna i gotycka, na II - sala rycerska.W prawym skrzydle sale kolumnowa, balowa i sala rysunku (ostatnie z okresu Instytutu Wychowania Panien). Wnętrze budowli zachowuje liczne tablice pamiątkowe z bogatej historii pałacu. Front pałacu zdobiony przez arkadowy portyk.
Pałac jest udostepniony do zwiedzania (pod opieką przewodnika) codziennie w godz. 9.00-17.00 (od 21 października do 19 kwietnia od 10.00-15.00). Szczegółowe informacje znajdują się na stronie www.palacpulawy.prv.pl

Pałac Marynki

W 1791 roku Izabella i Adam Czartoryscy przystąpili do budowy pałacyku dla córki Marii księżnej Wirtemberskiej, nazwanego od jej imienia Marynkami. Wzniesiony według planu Ch. P. Aignera, o neoklasycystycznej architekturze jest ozdobiony od frontu portykiem złożonym z korynckich kolumn i dwoma sfinksami sprzed dawnej oranżerii.
Obecnie siedziba Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach Oddziału Pszczelnictwa w Puławach.

Dom Gotycki

powstał jako pawilon ogrodowy. W 1809 roku przebudowany przez Aignera na użytek gromadzenia narodowych pamiątek oraz zagranicznych eksponatów, stanowi zaczątek pierwszego muzeum w Polsce. Ściany Domu Gotyckiego eksponowały szczątki rzeźb i kamieniarki pochodzących z różnych epok i krajów oraz w większości rodzime pamiątki.

Pozostałości tego dawnego lapidarium tkwią tam do dzisiaj. Wnętrze Domu Gotyckiego mieści na parterze salę herbową,na piętrze salę "zieloną" i gabinecik Izabelli Czartoryskiej. Obecnie część Muzeum Regionalnego PTTK. Patrz także kultura i sztuka oraz turystyka.

Świątynia Sybilli

Funkcję muzeum pełniła i pełni do dzisiaj również Świątynia Sybilli.
Jest to kopia Świątyni Westy w Tivoli k. Rzymu - najpopularniejsze dzieło Aignera, położone malowniczo na skraju tarasu Górnego Parku. Zawiera dwa pomieszczenia: salę górną i dolną. Dolna sala to mauzoleum poświęcone ks. J. Poniatowskiemu. W górnej znalazły się pamiątki narodowe po wielkich Polakach, królach i hetmanach. Wejścia do świątyni strzegą dwa porfirowe lwy - podarunek cara Aleksandra I.

Domek Żółty zwany Aleksandryjskim

W czasie wizyty w Instytucie Wychowania Panien rzekomo mieszkał tutaj car Aleksander (w rzeczywistości nocował w pałacu). Niewielki pawilon z doryckim czterokolumnowym portykiem, wzniesiony na początku XIX wieku.

Dom Grecki

Budowę doryckiej klasycystycznej oranżerii rozpoczęto w 1788 roku. To pierwsze dzieło Aignera w Puławach. W latach 1965-66 dobudowano według projektu architekta W. Podlewskiego gmach biblioteki miejskiej. Funkcję biblioteki pełni do dzisiaj.

Altana Chińska

Element Parku Angielskiego. Wzniesiona prawdopodobnie przez Szymona Bogumiła Zuga przed 1770 r.

Kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

W 1803 roku na północno-zachodnim krańcu wzgórza pałacowego, wg. projektu Aignera został wystawiony klasycystyczny kościół pod wezwaniem Wniebowziętej Bogurodzicy (dziś Wniebowzięcia NMP), wzorowany na Panteonie Rzymskim.
Stanowił kaplicę pałacową książąt Czartoryskich.

Brama Rzymska

Dekoracyjna brama z początku XIX wieku, zaprojektowana przez Aignera, w charakterze romantycznej ruiny, wzorowanej na Łuku Triumfalnym Tytusa w Rzymie.

Sarkofag

Wzniesiony ku czci Augusta i Zofii z Sieniawskich Czartoryskich w 1797 roku, wykonany przez Maksymiliana Laboureura na wzór grobowca Scypiona.

Pasaż Angielski

Nawiązuje do starożytnych budowli lub wnętrz średniowiecznych fortalicji.

Schody Angielskie

Serpentynowe zejście z górnego terasu do Ogrodu Dolnego.

Kordegardy

- barokowe strażnice, z połowy XVIII w. Obecnie Biuro Obsługi Ruchu Turystycznego PTTK i Punkt Informacji Turystycznej.

Barokowa brama wejściowa na honorowy dziedziniec

W jej obrębie recepcja Instytutu, mieszcząca stację meteorologiczną, z bogatym zbiorem danych o klimacie Puław, archiwizowanych od 1871 roku.

Wodotrysk

Sadzawka z fontanną, będąca pozostałością XVII-wiecznego, unikalnego w skali kraju, systemu zaopatrywania rezydencji w wodę drewanianymi rurami z odległości ok. 4 km.

Wieża Ciśnień

Wybudowana w 1897 roku. Wciąż dostarcza wodę do Pałacu.

Dawny szpital p.w. Św. Karola Boromeusza

Ufundowany przez lekarza nadwornego ks. Czartoryskich, Karola Khittla. Powstał ok. 1840 roku w miejscu dawnej kuźni. W latach 70-tych i 80-tych XX w. odbudowany przez Oddział Puławski PTTK z przeznaczeniem na siedzibę muzeum regionalnego.

Zajazd pod Pielgrzymem

- austeria (zajazd) z poł. XVIII w. przy dawnej ulicy Browarnej. Obecnie własność prywatna - w trakcie remontu konserwatorskiego.

Informacje dotyczące zabytków Ogrodu Puławskiego znajdują się także na stronie www.pl.pulawy.pl/ w dziale "Puławy"

Ilość odwiedzin
licznik odwiedzin

Powrót do treści | Wróć do menu głównego